Do 28 września trwa zbiórka podpisów pod wnioskiem o referendum w sprawie odwołania prezydenta Warszawy Rafała Trzaskowskiego oraz Rady m.st. Warszawy. 14 września organizatorzy poinformowali o przekroczeniu 100 tys. podpisów. Aby uruchomić dalszą procedurę, potrzebne jest poparcie co najmniej 10 proc. uprawnionych do głosowania mieszkańców stolicy – w praktyce około 132 tys. ważnych podpisów.
Stołeczna Operacja Referendalna prowadzi zbiórkę od 30 lipca. Ustawa o referendum lokalnym daje inicjatorom 60 dni na zebranie podpisów mieszkańców uprawnionych do wybierania organu stanowiącego danej jednostki samorządu.
Organizatorzy deklarują, że chcą zebrać około 150–160 tys. podpisów. Większa liczba ma stworzyć zapas na wypadek odrzucenia części podpisów podczas formalnej weryfikacji.
100 tys. podpisów po sześciu tygodniach zbiórki
14 września Stołeczna Operacja Referendalna poinformowała o zebraniu 100 tys. podpisów. Do minimalnego poziomu około 132 tys. brakowało wówczas około 32 tys.
Maciej Wilk, inicjator akcji, zapowiadał jednocześnie dalszą intensywną zbiórkę oraz uzyskanie większej liczby podpisów niż ustawowe minimum. Organizatorzy wskazują, że bezpieczny poziom to 150–160 tys.
Podpisy zbierane są w punktach rozstawianych w różnych częściach Warszawy oraz za pośrednictwem mieszkańców, którzy pobierają karty i zbierają poparcie indywidualnie.
Referendum dotyczy Trzaskowskiego i całej Rady Warszawy
Inicjatywa obejmuje dwa organy samorządu Warszawy: prezydenta Rafała Trzaskowskiego oraz Radę m.st. Warszawy.
Ustawa o referendum lokalnym pozwala mieszkańcom wystąpić jednocześnie o odwołanie rady gminy oraz wójta, burmistrza lub prezydenta miasta przed upływem kadencji.
W przypadku Warszawy oznacza to, że ewentualne referendum może zawierać oddzielne pytania dotyczące odwołania prezydenta miasta i Rady Warszawy.
Ile podpisów potrzeba?
Zgodnie z ustawą referendum gminne z inicjatywy mieszkańców wymaga poparcia co najmniej 10 proc. osób uprawnionych do głosowania.
W przypadku warszawskiej inicjatywy organizatorzy oraz media podają próg około 132 tys. ważnych podpisów.
Kluczowe znaczenie ma słowo „ważnych”. Samo zebranie wymaganej liczby wpisów na kartach nie kończy procedury. Podpisy muszą jeszcze spełniać wymogi określone w ustawie.
Co musi zawierać prawidłowy podpis?
Osoba popierająca inicjatywę referendalną podaje na karcie swoje nazwisko, imię, adres zamieszkania, numer PESEL oraz datę udzielenia poparcia. Dane potwierdza własnoręcznym podpisem.
Weryfikacja obejmuje między innymi sprawdzenie, czy osoba podpisująca jest uprawniona do udziału w wyborach na terenie Warszawy oraz czy dane wymagane ustawą zostały podane prawidłowo.
Właśnie dlatego inicjatorzy chcą zebrać więcej podpisów niż ustawowe minimum.
28 września kończy się czas na zbieranie poparcia
60-dniowy termin zbiórki upływa 28 września. Do tego czasu inicjatorzy muszą zgromadzić wymaganą liczbę podpisów i przedstawić wniosek wraz z kartami właściwemu komisarzowi wyborczemu.
Jeżeli po zakończeniu terminu okaże się, że liczba prawidłowo złożonych podpisów jest niewystarczająca, brakującego poparcia nie można już uzupełnić po terminie.
Ustawa przewiduje możliwość poprawienia niektórych innych uchybień formalnych w ciągu 14 dni, ale wyjątek stanowi właśnie niewystarczająca liczba prawidłowych podpisów po upływie 60 dni.
Co dzieje się po złożeniu podpisów?
Wniosek o referendum w sprawie odwołania organów samorządu przed upływem kadencji trafia do właściwego komisarza wyborczego.
Komisarz sprawdza, czy wniosek spełnia wymagania ustawy, w tym czy uzyskał wymaganą liczbę prawidłowych podpisów.
Na wydanie postanowienia o przeprowadzeniu referendum albo odrzuceniu wniosku komisarz ma maksymalnie 30 dni od dnia jego złożenia.
Jeżeli wniosek zostanie przyjęty, postanowienie określa termin referendum, wzór i treść karty do głosowania oraz kalendarz dalszych czynności.
Referendum najpóźniej 50 dni później
Referendum w sprawie odwołania organu samorządu musi odbyć się w dzień wolny od pracy, najpóźniej w ciągu 50 dni od opublikowania postanowienia komisarza wyborczego.
Jeżeli postanowienie o odrzuceniu wniosku zostałoby zaskarżone i sprawa trafiłaby do sądu administracyjnego, termin referendum może być liczony od dnia uprawomocnienia się wyroku sądu.
Do ważności referendum potrzebna jest wysoka frekwencja
Samo zarządzenie referendum nie przesądza jeszcze o skutecznym odwołaniu władz miasta. Ustawa przewiduje szczególny próg frekwencyjny dla referendum dotyczącego odwołania organu wybranego bezpośrednio.
Referendum jest ważne, jeżeli weźmie w nim udział co najmniej trzy piąte liczby osób, które uczestniczyły w wyborze odwoływanego organu.
467 333 osoby w przypadku Rafała Trzaskowskiego
W wyborach prezydenta Warszawy 7 kwietnia 2024 r. wzięło udział 778 887 wyborców.
Trzy piąte tej liczby oznacza, że do ważności referendum dotyczącego odwołania Rafała Trzaskowskiego potrzebny byłby udział co najmniej 467 333 osób.
467 195 osób w przypadku Rady Warszawy
W wyborach do Rady m.st. Warszawy z 7 kwietnia 2024 r. uczestniczyło 778 658 wyborców.
Oznacza to próg co najmniej 467 195 uczestników dla referendum dotyczącego odwołania Rady Warszawy.
Oba pytania należy więc rozpatrywać oddzielnie, ponieważ dotyczą dwóch odrębnie wybieranych organów.
Potrzebna jest także większość ważnych głosów
Po spełnieniu wymaganego progu frekwencji o wyniku decydują oddane głosy.
Zgodnie z ustawą wynik referendum jest rozstrzygający, jeżeli za jednym z rozwiązań w sprawie poddanej pod głosowanie oddano więcej niż połowę ważnych głosów.
W przypadku dwóch pytań wynik każdego z nich ustalany jest oddzielnie.
Radni sceptyczni wobec tempa zbiórki
20 września Onet opublikował wypowiedzi stołecznych radnych reprezentujących różne ugrupowania, dotyczące trwającej zbiórki podpisów.
Radny PiS Tomasz Herbich, mimo poparcia idei odwołania Rafała Trzaskowskiego, krytycznie oceniał sposób prowadzenia i termin rozpoczęcia akcji. Sławomir Potapowicz z Koalicji Obywatelskiej oceniał zebranie wymaganej liczby podpisów jako bardzo trudne. Agata Diduszko-Zyglewska z klubu Lewica, Miasto Jest Nasze, Wspólne Jutro wskazywała natomiast, że mimo krytycznej oceny części działań władz miasta nie popiera referendum jako sposobu ich odwołania.
Ostateczna ocena skuteczności pierwszego etapu inicjatywy będzie wynikała z liczby prawidłowych podpisów przedstawionych komisarzowi wyborczemu po zakończeniu zbiórki.
Najważniejsze terminy i liczby
| Element procedury | Dane |
|---|---|
| Początek zbiórki | 30 lipca 2026 r. |
| Koniec zbiórki | 28 września 2026 r. |
| Liczba podpisów ogłoszona 14 września | 100 tys. |
| Wymagane poparcie | 10 proc. uprawnionych mieszkańców – ok. 132 tys. ważnych podpisów |
| Cel organizatorów | 150–160 tys. podpisów |
| Czas na decyzję komisarza | do 30 dni od złożenia wniosku |
| Termin ewentualnego referendum | najpóźniej 50 dni od publikacji postanowienia |
| Próg frekwencji – prezydent Warszawy | 467 333 osoby |
| Próg frekwencji – Rada Warszawy | 467 195 osób |
Najpierw podpisy, później decyzja komisarza
Najbliższe dni dotyczą przede wszystkim pierwszego etapu procedury – zebrania wymaganej liczby prawidłowych podpisów.
Jeżeli inicjatorzy przedłożą wymagane poparcie, dalsze działania przejdą w ręce komisarza wyborczego. Dopiero jego postanowienie może otworzyć drogę do wyznaczenia terminu referendum.
Następnie o skuteczności głosowania zdecydują dwa kolejne warunki: osiągnięcie odpowiedniego progu frekwencyjnego oraz wynik głosowania w każdym z pytań.
Źródła
- Dziennik Ustaw – ustawa z dnia 15 września 2000 r. o referendum lokalnym, tekst jednolity Dz.U. 2025 poz. 472
- Stołeczna Operacja Referendalna – ogłoszenie dotyczące referendum w Warszawie
- Onet / PAP – informacja o przekroczeniu 100 tys. podpisów
- Onet Warszawa – wypowiedzi radnych o trwającej zbiórce, 20 września 2026 r.
- Krajowe Biuro Wyborcze – wyniki wyborów Prezydenta m.st. Warszawy z 7 kwietnia 2024 r.
- Krajowe Biuro Wyborcze – wyniki wyborów do Rady m.st. Warszawy z 7 kwietnia 2024 r.
- Państwowa Komisja Wyborcza – komisarze wyborczy
