Sejm przyjął pakiet zmian podatkowych. PIT zmieniony, część podatników zapłaci więcej

Sejm zrobił kolejny krok w kierunku dużych zmian podatkowych od 2027 roku. 22 października posłowie uchwalili pakiet ustaw dotyczących między innymi PIT, CIT, ryczałtu, VAT, akcyzy, opłaty cukrowej, fundacji rodzinnych i wsparcia dla nowych inwestycji.

Najważniejsza z punktu widzenia większości pracowników zmiana – przebudowa skali PIT – była już wcześniej przeze mnie szczegółowo analizowana w artykule „Rząd przyjął nowe progi PIT – ruch po stronie Prezydenta”.

Znacznie ważniejsze jest to, co zmieniło się podczas prac parlamentarnych. Sejm nie przyjął bowiem wszystkich propozycji rządu w pierwotnym kształcie. W głosowaniach przeszły również poprawki i wnioski mniejszości, które zmieniły dwa istotne elementy reformy.

Nowa skala PIT przeszła przez Sejm

Najważniejszy projekt został skierowany do Sejmu jako druk nr 3147. Przewiduje on przebudowę obecnej dwustopniowej skali podatkowej.

Zgodnie z ustawą uchwaloną przez Sejm od 2027 roku dochody do 130 tys. zł mają pozostać opodatkowane stawką 12 proc. Dochody pomiędzy 130 tys. a 150 tys. zł mają zostać objęte nową stawką 24 proc., natomiast stawka 32 proc. ma być naliczana dopiero od nadwyżki ponad 150 tys. zł.

Kwota wolna od podatku ma pozostać na poziomie 30 tys. zł. Ministerstwo Finansów wcześniej szacowało, że na przebudowie skali może skorzystać około 3,5 mln podatników.

Największa nowość: progi PIT mają być później waloryzowane

Podczas głosowań Sejm zaakceptował wniosek mniejszości przewidujący automatyczną waloryzację progów podatkowych od 2028 roku. Oznacza to, że nowe wartości 130 tys. i 150 tys. zł nie miałyby pozostać zamrożone na kolejne lata niezależnie od wzrostu wynagrodzeń i cen.

To istotna zmiana systemowa. Jednym z problemów obecnej skali podatkowej jest tzw. pełzająca progresja podatkowa. Jeśli nominalne wynagrodzenia rosną, ale próg podatkowy pozostaje niezmieniony, coraz więcej osób zaczyna płacić wyższą stawkę niekoniecznie dlatego, że realnie stały się zamożniejsze.

Jeżeli rozwiązanie utrzyma się po pracach Senatu, mechanizm waloryzacji może więc okazać się w dłuższej perspektywie równie ważny jak samo podniesienie progów w 2027 roku.

Sejm wykreślił natomiast 22-procentowy CIT dla największych firm

Rząd chciał, aby największe przedsiębiorstwa – osiągające ponad 50 mln euro przychodów rocznie – płaciły od 2027 roku podstawowy CIT według stawki 22 proc. zamiast obecnych 19 proc. Ministerstwo Finansów szacowało, że dotyczyłoby to około 4,6 tys. podatników CIT oraz 87 podatkowych grup kapitałowych.

Podczas głosowania Sejm przyjął jednak wniosek mniejszości wykreślający tę zmianę. W efekcie uchwalony przez izbę tekst nie zawiera już ogólnej podwyżki CIT z 19 do 22 proc. dla wszystkich największych przedsiębiorstw.

Osobny wyższy CIT dla części sektora energetycznego pozostaje

Osobne regulacje przewidują czasowe podwyższenie CIT dla największych firm z wybranych segmentów sektora energetycznego, paliwowego i gazowego. Projekt związany jest z finansowaniem programu wsparcia dla przemysłu energochłonnego, który mierzy się z wysokimi kosztami energii elektrycznej.

Przedsiębiorstwa korzystające ze wsparcia mają równocześnie inwestować między innymi w odnawialne źródła energii, magazyny energii, elektryfikację i poprawę efektywności energetycznej.

Duży pakiet zmian w PIT, CIT i ryczałcie

Jedną z najbardziej odczuwalnych zmian dla części podatników będzie nowe podejście do ryczałtu od przychodów ewidencjonowanych.

Zmiany dotyczą między innymi przychodów z najmu i dzierżawy pomiędzy podmiotami powiązanymi. W przypadku najmu prywatnego oraz najmu prowadzonego w ramach działalności gospodarczej na rzecz podmiotów powiązanych stawka od nadwyżki ponad 100 tys. zł ma wynosić 15 proc., zamiast obecnych 12,5 proc.

Podwyższona do 17 proc. ma zostać również stawka ryczałtu od określonych przychodów związanych z najmem, dzierżawą lub podobnymi umowami dotyczącymi praw własności intelektualnej zawieranymi pomiędzy podmiotami powiązanymi.

To rozwiązania adresowane przede wszystkim do konstrukcji podatkowych wykorzystujących powiązania pomiędzy podatnikiem i innymi podmiotami, a nie do zwykłego najmu mieszkania obcej osobie.

Zmiany również w daninie solidarnościowej

Pakiet zmienia także zasady naliczania daniny solidarnościowej płaconej przez osoby uzyskujące najwyższe dochody.

Do podstawy daniny mają zostać włączone dochody rozliczane w ramach preferencji IP BOX. Jednocześnie podatnik będzie mógł uwzględniać określone straty z wcześniejszych lat, co częściowo łagodzi konstrukcję nowego systemu.

To przykład zmian, w których ustawodawca jednocześnie rozszerza katalog dochodów objętych daniną i modyfikuje sposób obliczania jej podstawy.

Małżonkowie z korzystniejszym rozwiązaniem

W tym samym pakiecie znajduje się również zmiana korzystna dla małżonków.

Świadczenia służące zaspokajaniu potrzeb rodziny przekazywane pomiędzy małżonkami mają zostać wyłączone z PIT niezależnie od obowiązującego pomiędzy nimi ustroju majątkowego.

Dotychczas konstrukcja przepisów powodowała wątpliwości szczególnie w sytuacji rozdzielności majątkowej. Nowe rozwiązanie ma te różnice usunąć.

Ulga internetowa znika

Od 2027 roku ma zostać zlikwidowana ulga internetowa. Ministerstwo Finansów argumentuje, że preferencja wprowadzona w 2005 roku straciła swoje pierwotne uzasadnienie, ponieważ dostęp do internetu stał się powszechny.

Zlikwidowana ma zostać również ulga na ekspansję dla przedsiębiorców. Resort finansów uznał, że instrument w obecnym kształcie finansuje w dużej mierze działania, które firmy i tak podjęłyby bez dodatkowej zachęty podatkowej.

Robotyzacja na kolejne 10 lat, większa ulga dla krwiodawców

Ulga na robotyzację ma zostać przedłużona o kolejnych 10 lat. To preferencja pozwalająca przedsiębiorstwom dodatkowo odliczać część kosztów związanych z inwestycjami w automatyzację i robotyzację produkcji.

Zwiększona ma zostać również preferencja dla honorowych dawców krwi. Wartość odliczenia związana z oddawaniem krwi ma wzrosnąć o 100 proc.

Fundacje rodzinne z wyższą stawką

Kolejna uchwalona ustawa dotyczy fundacji rodzinnych. Rząd od miesięcy zapowiadał uszczelnienie tego stosunkowo nowego rozwiązania prawnego, argumentując, że część podatników wykorzystuje fundacje do optymalizacji wykraczającej poza cel, dla którego ta instytucja została powołana.

Uchwalone przepisy przewidują podniesienie z 15 do 19 proc. stawki opodatkowania między innymi świadczeń wypłacanych beneficjentom, tzw. ukrytych zysków oraz mienia przekazywanego w związku z rozwiązaniem fundacji.

Wprowadzona ma zostać również dwuletnia blokada dotycząca części aktywów, a zasady opodatkowania krótkoterminowego najmu prowadzonego przez fundacje zostaną doprecyzowane.

Jednocześnie rozszerzone ma zostać zwolnienie z PIT dotyczące świadczeń dla dalszych członków rodziny fundatora, między innymi potomków rodzeństwa oraz zstępnych pasierbów.

23 proc. VAT na energetyki i bezalkoholowe odpowiedniki alkoholu

Pakiet podatkowy nie ogranicza się do podatków dochodowych. Sejm uchwalił także zmianę ustawy o VAT, która podnosi stawkę podatku na część napojów z obecnych 8 do 23 proc. Dotyczyć ma to przede wszystkim napojów energetycznych oraz bezalkoholowych odpowiedników napojów alkoholowych, w tym części piw 0 proc. i podobnych produktów.

Rząd uzasadnia zmianę nie tylko potrzebą zwiększenia wpływów podatkowych, ale również polityką zdrowotną i ograniczaniem promocji produktów imitujących napoje alkoholowe wśród dzieci i młodzieży. Zmiana ma obowiązywać od 1 stycznia 2027 roku.

Wyższa opłata cukrowa

Sejm zgodził się również na podwyższenie opłaty od napojów słodzonych. Nowelizacja rozszerza system między innymi na wszystkie koncentraty napojów – niezależnie od tego, czy mają postać płynną, półpłynną czy stałą. Ograniczone mają zostać również niektóre zwolnienia dotyczące suplementów diety oraz napojów zawierających co najmniej 20 proc. soku.

Dodatkowe wpływy mają zasilić Narodowy Fundusz Zdrowia i finansować między innymi profilaktykę oraz leczenie chorób związanych z nadwagą, otyłością i nieprawidłowymi nawykami żywieniowymi.

Akcyza na alkohol pójdzie w górę

Kolejną uchwaloną zmianą jest podwyżka akcyzy na alkohol od 2027 roku. Dla piwa, wina, napojów fermentowanych i wyrobów pośrednich stawki mają wzrosnąć o około 15 proc. W przypadku niskoalkoholowego cydru i perry wzrost będzie większy.

Także tutaj dodatkowe wpływy budżetowe mają być powiązane z finansowaniem ochrony zdrowia.

Zmiany także dla inwestorów

Pakiet obejmuje również reformę zasad funkcjonowania Polskiej Strefy Inwestycji. Ma ona szczególne znaczenie w związku z wygaszaniem systemu specjalnych stref ekonomicznych.

Nowe przepisy mają uprościć procedury przyznawania wsparcia, umożliwić elektroniczne składanie wniosków i zmienić część zasad dotyczących dochodu objętego zwolnieniem podatkowym.

Decyzje o wsparciu mają obowiązywać od 15 do maksymalnie 20 lat, zależnie od lokalizacji inwestycji. Przy największych projektach przewidziano dodatkowy udział Szefa Krajowej Administracji Skarbowej.

To jeszcze nie jest obowiązujące prawo

Najważniejsze zastrzeżenie pozostaje takie samo jak przy wcześniejszym etapie reformy: uchwalenie ustaw przez Sejm nie oznacza jeszcze ich wejścia w życie.

Pakiet trafia teraz do Senatu. Izba wyższa może przyjąć ustawy bez zmian, wprowadzić poprawki albo odrzucić je w całości. W przypadku poprawek lub odrzucenia projekty ponownie trafią do Sejmu.

Dopiero po zakończeniu prac parlamentarnych ustawy zostaną przekazane prezydentowi Karolowi Nawrockiemu.

Ważniejszy etap niż sama decyzja rządu

Głosowanie z 22 października jest istotne właśnie dlatego, że pokazuje różnicę pomiędzy projektem rządowym a ustawą wychodzącą z Sejmu.

Podstawowa konstrukcja nowych progów PIT przetrwała. Jednocześnie parlament dodał mechanizm ich przyszłej waloryzacji i usunął jedną z największych podwyżek podatku CIT przewidzianych przez rząd.

W innych częściach pakietu kierunek jest odwrotny: wyższe mają być niektóre stawki ryczałtu, opodatkowanie fundacji rodzinnych, VAT na wybrane napoje, opłata cukrowa oraz akcyza.

Dlatego trudno opisywać pakiet jednym hasłem jako „obniżkę” albo „podwyżkę podatków”. Jest to jednocześnie obniżenie obciążeń części pracowników, uszczelnienie wybranych preferencji, likwidacja części ulg i podniesienie innych danin.

Ostateczny bilans będzie można sporządzić dopiero po pracach Senatu i decyzji prezydenta. W porównaniu z etapem rządowym jedno już jednak wiadomo: reforma podatkowa, która opuściła Sejm 22 października, nie jest dokładnie tą samą reformą, którą rząd przyjął we wrześniu.

Źródła

Sejm RP – druk nr 3147, przebudowa skali PIT oraz zmiany w CIT i ryczałcie
Sejm RP – druk nr 3137, pakiet zmian w PIT, CIT i ryczałcie
Sejm RP – druk nr 3149, zmiany w ulgach podatkowych
Sejm RP – druk nr 3148, zmiany dotyczące fundacji rodzinnych
Sejm RP – druk nr 3135, zmiany stawek VAT na wybrane napoje
Sejm RP – druk nr 3155, zmiany w opłacie cukrowej
Sejm RP – druk nr 3136, zmiany stawek akcyzy
Sejm RP – druk nr 3159, wsparcie przedsiębiorstw energochłonnych i dodatkowe opodatkowanie wybranych firm
Sejm RP – druk nr 3160, zmiany w Polskiej Strefie Inwestycji
Business Insider Polska – podsumowanie ustaw podatkowych uchwalonych 22 października 2026 r.
lukaszptak.pl – wcześniejsza analiza nowych progów PIT i wyliczenia dla podatników